Connect with us

ಅಂತರಂಗ

ವಿಮರ್ಶೆ | ಮೇಘದೂತದಲ್ಲಿ ಕಾವ್ಯ ಪ್ರತಿಮೆ

Published

on

ಪೂರ್ವಸೂರಿಗಳೊಡನೆ’ ಪುಸ್ತಕ ಆಯ್ದ ಉಪನ್ಯಾಸಗಳ ಒಂದೇ ಕಟ್ಟು,ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ನಾಲ್ಕು ಸೀತಾ ಪರಿತ್ಯಾಗಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿವೆ, ಐಯ್ದನೆಯ ಹಾಗೂ ಕಡೆಯ ಉಪನ್ಯಾಸ ‘ಮೇಘದೂತದಲ್ಲಿ ಕಾವ್ಯ ಪ್ರತಿಮೆ’ ಎಂಬುದು.

ಮೂರ್ತಿರಾಯರು ಇವನ್ನು ಉಪನ್ಯಾಸ- ಭಾಷಣ ಎಂದು ಕರೆದಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಉಪನ್ಯಾಸಗಳಲ್ಲಿರುವುದು ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ವಿಮರ್ಶೆಗೆ ಹತ್ತಿರವಾಗಿ ನಿಲ್ಲುವ ಸಾಹಿತ್ಯ, ಸಂವಾದ,(ಲೇಖಕರು ಶ್ರೇಷ್ಟ ಸಾಹಿತ್ಯ ಕೃತಿಗಳ ಸತತಾಭ್ಯಾಸದತ್ತವಾದ ಬುದ್ದಿ ಭಾವಗಳಿಂದ ಉದ್ದೀಪನಗೊಂಡವರು)
ಮೂರ್ತಿರಾಯರು ಮೇಘದೂತದಲ್ಲಿ ಬರುವ ಪ್ರತಿಮೆಗಳ ಸ್ವರೂಪ ಮತ್ತು ಯಶಸ್ವಿಯತೆಯನ್ನು ಸಂಗ್ರಹವಾಗಿ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ವಿಮರ್ಶೆ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ ವಿವೇಚಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಮೇಘದೂತದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಮೆಗಳು “ಸಮಯರೂಪಕಗಳ ನೆರವು ಪಡೆದು ಹೊಂದದಿರುವ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಒಗಟನ್ನು ಬಿಡಿಸಿ ಚಮತ್ಕಾರದಲ್ಲಿ ಮುಗಿಯುವಂಥವೂ ಇವೆಯೆಂಬುದನ್ನು ಮೊದಲು ತೋರಿಸುತ್ತಾರೆ, ಆಮೇಲೆ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಆಕರ್ಷಕವಾದ, ಕಾವ್ಯೋಚಿತ ಹೊಳಪಿರುವ ಪ್ರತಿಮೆಗಳನ್ನು ಚರ್ಚಿಸುತ್ತಾರೆ ” ಆದರೂ ಇದನ್ನು ಉತ್ತಮ ದರ್ಜೆಯ ಕವಿತೆಗಳೆನ್ನಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ, ಇದರಲ್ಲಿ ಕ್ಲಿಷೆಯ ಕಳಂಕವಿದೆ, ಇಲ್ಲಿರುವ ಚಿತ್ರಗಳು ಒಂದಾನೊಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಹೊಚ್ಚಹೊಸ ಕಳೆಯಿಂದ ಮೆರೆದಿದ್ದಿರಬೇಕು, ಈ ಬಳಕೆಯಿಂದ ಮಂಡಿಸಲಾಗಿದೆ, ಕಾಳಿದಾಸ ಯಾರ ಟಂಕಸಾಲೆಯಲ್ಲೊ ಮುದ್ರಿತವಾದ, ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮೆದೊ ಇರುವ ನಾಣ್ಯವನ್ನು ಬಳಸಿ ಅಷ್ಟರಲ್ಲೇ ತೃಪ್ತನಾಗಿದ್ದಾನೆ,ತಾನೆ ನಾಣ್ಯವನ್ನು ಎರೆಹೊಯ್ದು ರೂಪಿಸಿಲ್ಲ. ದೊಡ್ಡ ಕವಿಯಾದವನೊಬ್ಬ ಸೋಮಾರಿತನಕ್ಕೆ ತುತ್ತಾಗಿದ್ದಾಗ ಬರೆದ ಕಾವ್ಯಗಳು ಎನಿಸುತ್ತವೆ ಎಂದು ಮೂರ್ತಿರಾಯರು ನಿಲುವನ್ನು ತಾಳುವರು.

ಮತ್ತೆ ಮುಂದುವರಿದು ಮತ್ತೊಂದು ಹಂತದಲ್ಲಿ ” ತಂತಿಯನ್ನು ಮೀಟಿದಾಗ ಆ ನಾಧ ಹಿಂದೆ ಅನುರಣನ ಹೊರಡುವಂತೆ ಕಾಳಿದಾಸನ ಚಿತ್ರದಿಂದ ಅನುಚಿತ್ರ ಹೊರಡುವ ಪ್ರತಿಮೆಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ” ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ” ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚು ರಸಸಂಪತ್ತುಗಳು ಅರ್ಥದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದಲೂ ಪ್ರತಿಮೆ ಸೃಷ್ಟಿ ವಿಧಾನದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಕೆರಳಿಸುವ ಸಂಕೀರ್ಣ ಪ್ರತಿಮೆಗಳನ್ನು ವಿಷ್ಲೇಷಿಸುತ್ತಾರೆ, ಗೌರಿಯ ಹುಬ್ಬು ಗಂಟ್ಟಿಕ್ಕಿದ ಮುಖವನ್ನು ನೋಡಿ ಹಾಸ್ಯಮಾಡಿ ದೊರೆ ನಗುವನು ನಗುತ್ತಾ ಚಂದ್ರಕಿರಣ ಸ್ಪರ್ಶದಿಂದಾಗಿ ಹೊಳೆಯುವ ಅಲೆಗೈಗಳಿಂದ ಶಿವನ ಜುಟ್ಟನ್ನು ಜಗ್ಗಿಸಿದವಳು ಆ ಗಂಗೆ- ಎಂದು ಯಕ್ಷನು ಮೇಘಕ್ಕೆ ಹೇಳುವ ಪರಿಚಯದ ಮಾತುಗಳ ಸೊಗಸು ಸ್ವಾರಸ್ಯಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತಾರೆ.

” ಕಾಳಿದಾಸನ ಇತರ ಕಾವ್ಯಗಳಲ್ಲೂ , ನಾಟಕಗಳಲ್ಲೂ, ಶಿವನ ಪ್ರಸ್ತಾಪ ಬರುತ್ತದೆಯಷ್ಟೆ, ಅವುಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಅವನಿಗೆ ಶಿವನ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಅಪರಿಮಿತವಾದ ಭಕ್ತಿಯಿತ್ತು ಎಂದು ಧಾರಾಳವಾಗಿ ಹೇಳಬಹುದು, ಶಿವ ಅವನಿಗೆ ಇಷ್ಟ ದೈವ, ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುನ್ನತವಾದುದ್ದರ ಭವ್ಯವಾದ ಪ್ರತೀಕ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಶಿವ ಕಾಮನನ್ನು ಸುಟ್ಟವನು ಇಷ್ಟಾದರೂ ಕವಿ ಅವನನ್ನು ಈ ಸಂದರ್ಭದ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಇಳಿಸಿ ಗಂಗೆಯನ್ನು ಏರಿಸಿದ್ದಾನೆ, ಶಿವ ಪಾರ್ವತಿಯರು ವಾಕ್ಕು ಮತ್ತು ಅರ್ಥ ಇವೆರಡರಲ್ಲಿ ಅಭಿನ್ನವಾದವರು, ಆದರೆ ಕಾಳಿದಾಸ ಪ್ರತಿಭೆಯ ಆಜ್ಞೆಗೆ ಮಣಿದು ಆ ಅಭಿನ್ನತೆಯನ್ನು ಒಡೆದದ್ದರಿಂದಾಗಿ ಚಿತ್ರ ಮತ್ತಷ್ಟು ಕಂಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ, ದೈವಿಕವಾದದ್ದಕ್ಕೂ ಮಾನವೀಕವಾದದ್ದಕ್ಕೂ ಇರುವ ಅಂತರ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿ ಆ ದಿವ್ಯ ದಂಪತಿಗಳು ನಮಗೆ ಹತ್ತಿರವಾಗುತ್ತಾರೆ”.

ಮೇಘದೂತದಲ್ಲಿ ಕಾವ್ಯ ಪ್ರತಿಮೆಗಳ ಆಯಾಮಗಳನ್ನು ತಿಳಿಸಿ ಬರೆಯುತ್ತಾರೆ, “ಮನಃಶಾಸ್ತ್ರ ಎಷ್ಟೇ ಮುಂದುವರೆದಿದ್ದರೂ ಅಜಾಗ್ರುತ ಮನಸ್ಸಿನ ಕ್ರಿಯೆಯನು ವಿಷ್ಲೇಶಿಸಿ, ವರ್ಗೀಕರಿಸಿ, ಅದರ ವಿವರಗಳನ್ನು ಮನದಟ್ಟು ಮಾಡಿಕೊಡಲಾರರು ಆಂದೋಲನದ ಪುನಃ ಸೃಷ್ಟಿಯನ್ನಂತೂ ಮಾಡಲಾರದು, ಕವಿಯ ಅಂತರಂಗದ ದೃಷ್ಟಿ ಮನಃಶ್ಯಾಸ್ತ್ರ ಪ್ರಕಾರ ತಯಾರು ಮಾಡಬಹುದಾದ ಸಾಧನೆಗಳಿಗಿಂತಲೂ‌ ಶಕ್ತಿಯುತವಾದದ್ದು, ಆದ್ದರಿಂದ ಮಾನವ ಹೃದಯದ ಪರಿಚಯಬೇಕು ಎನ್ನುವವರಿಗೆ ಕಾವ್ಯಾಧ್ಯಯನ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ನೆರವು ಕೊಡಬಲ್ಲದು” (ಹಂಪನಾಗರಾಜಯ್ಯ)
ಹೀಗೆ ಮಾನವೀಯ ನೆಲೆಯ ಗ್ರಹಿಕೆಯಿಂದ ಶೋಧನ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯಿಂದ ಉದ್ದೀಪನವಾಗಿರುವ ಕಾರಣದಿಂದ ಎ,ಎನ್ ಮೂರ್ತಿರಾಯರು ಇಲ್ಲಿ ವೈಜ್ಞಾನಿಕವಾಗಿ ಚಿಂತಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ಸನಾತನ ಪರಿಸರದ ಬುದ್ದಿಭಾವಗಳು ತಳೆಯಬಹುದಾದ ಪೂರ್ವಗ್ರಹಿಕೆಗಳಾಗಲಿ, ಅತಿಭಾವುಕತೆಯಾಗಲಿ ಇಲ್ಲಿಲ್ಲ, ನಮ್ಮ ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ ತಳುಕು ಹಾಕಿಕೊಂಡಿರುವ ಮಿತಿಗಳನ್ನು ನಾವೇ ಪ್ರಶ್ನೆಮಾಡಬಹುದೆ ಎಂಬ ಉದ್ದಟತನವಿಲ್ಲ, ಇಂಗ್ಲೀಷ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಓದಿನಿಂದ ಇಲ್ಲಿ ಲೇಖಕರ ವೈಚಾರಿಕ ಪ್ರಖರ ಆಕೃತಿಕವಾಗಿ ಬೆಳಗಿದೆ, ಗಿಡದಿಂದ ಮಗ್ಗುಹುಟ್ಟಿ ತೆಳುಗಾಳಿಗೆ ಅರಳಿ ಮಗಮಗಿಸುವ ಹಾಗೆ ಈ ವಿಮರ್ಶೆಯಲ್ಲಿ ಸಹಜತೆ ಲಾಸ್ಯವಾಡಿದೆ.

– ಸಾಗರಿ (ಪುಷ್ಪಲತ)

ಸುದ್ದಿದಿನ.ಕಾಂ|ವಾಟ್ಸಾಪ್|9986715401

ಅಂತರಂಗ

‘ಭಾರತ’ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಬಂದದ್ದು..!

Published

on

ನಮ್ಮ ಸಂವಿಧಾನದ ಬಹುಮುಖ್ಯ ಲಕ್ಷಣವೆಂದರೆ ನಮ್ಮ ದೇಶಕ್ಕೆ ಪ್ರಪ್ರಥಮ ಬಾರಿಗೆ ‘ಭಾರತ’ ಎಂಬ ಒಂದು ಶಾಶ್ವತ ಹೆಸರು ನೀಡಿದ್ದು. ಅಂದರೆ ಅದುವರೆವಿಗೆ ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದ ಇತರೆ ಹೆಸರುಗಳಾದ ಜಂಬೂದ್ವೀಪ, ಆರ್ಯವರ್ತ, ಹಿಂದೂಸ್ತಾನ… ಹೀಗೆ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಕೈಬಿಡಲಾಯಿತು. ಇಂಡಿಯಾವನ್ನು ಭಾರತ ಎನ್ನಲಾಯಿತು.

‘ಭಾರತ’ ಎಂಬ ಈ ಪದ ಎಲ್ಲಾ ಧರ್ಮಗಳು, ನಂಬಿಕೆಗಳು ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವ ಈ ದೇಶದ ಜಾತ್ಯಾತೀತ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲದೇ ‘ಭಾರತ’ ಎಂಬ ಈ ಪದದ ಅರ್ಥ ಸತ್ಯದ ರಕ್ಷಕ ಅಥವಾ ಸಮರ್ಥಕ ಎಂಬುದಾಗಿದೆ. ಇದೇ ಈ ದೇಶದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತೆಯಾಗಿದೆ. ಅಂದರೆ ನಮ್ಮ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತೆ ‘ಭಾರತೀಯ’ ಎಂಬುದಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಆ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತೆ ಬಹುಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಸತ್ಯವನ್ನು ಎತ್ತಿ ಹಿಡಿಯುತ್ತದೆ, ಸಮರ್ಥಿಸುತ್ತದೆ.

ಅಂದರೆ ‘ಭಾರತ’ ಎಂಬ ಈ ಪದ ಈ ದೇಶದ ಎಲ್ಲಾ ಜನರಿಗೂ ಶಾಂತಿ ಮತ್ತು ಸಹಬಾಳ್ವೆಯ ಬದುಕಿನ ಭರವಸೆ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಈ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಬುದ್ಧ ಬೋಧಿಸಿದ ಕರುಣೆ, ಮೈತ್ರಿ, ಸ್ವಾತಂತ್ರ, ಸಮಾನತೆ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯ ಈ ಜಗತ್ತಿನೆಲ್ಲಡೆ ಹರಡಿರುವುದು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ತಿಳಿದಿದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ‘ಭಾರತ’ ಎಂಬ ಈ ಪದ ಬುದ್ಧ ಬೋಧಿಸಿದ ಪ್ರೀತಿ ಮತ್ತು ಮೈತ್ರಿಯನ್ನು ಈ ಜಗತ್ತಿನ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಮನವಿ ಮಾಡುತ್ತ ತನ್ನ ಈ ಅನನ್ಯ ಗುಣದಿಂದಾಗಿ ಇಡೀ ವಿಶ್ವಕ್ಕೆ ಗುರುವಿನ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲುತ್ತದೆ.

ರಘೋತ್ತಮ ಹೊ.ಬ

(ಆಧಾರ: My Experiences and Memories of Dr.Babasaheb Ambedkar by Shankarananda Shastri , Pp.42)

ಸುದ್ದಿದಿನ.ಕಾಂ|ವಾಟ್ಸಾಪ್|9980346243

Continue Reading

ಅಂತರಂಗ

ಮರೆಯಲಾಗದ ನಗುಮೊಗದ ಮೃದುಮಾತು

Published

on

ಸವಿ ನೆನಪಿಲ್ಲ. ಅಖಿಲ ಭಾರತ ಯುವಜನ ಫೆಡರೇಶನ್ (ಎಐವೈಎಫ್) ಮತ್ತು ಎಐಎಸ್ಎಫ್ ಜಂಟಿಯಾಗಿ ರಾಜ್ಯಾದ್ಯಂತ ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರ ವಿರೋಧಿ ಆಂದೋಲನವನ್ನು ಹಮ್ಮಿಕೊಂಡಿದ್ದವು.‌ ನಾನಾಗ ಎಐವೈಎಫ್ ನಲ್ಲಿದ್ದೆ. ಯಡಿಯೂರಪ್ಪ ಮತ್ತು ರೆಡ್ಡಿಗಳು ಬಳ್ಳಾರಿಯಲ್ಲಿ ಗಣಿ ಲೂಟಿ ಮಾಡಿದ್ದು, ಅದನ್ನು ನಿಷ್ಪಕ್ಷಪಾತ ತನಿಖೆಗೆ ಒಳಪಡಿಸಿ ಲೂಟಿಕೋರರ ವಿರುದ್ಧ ನಿರ್ದಾಕ್ಷಿಣ್ಯ ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಳ್ಳಬೇಕೆಂದು ರಾಜ್ಯಾದ್ಯಂತ ಸಹಿ ಸಂಗ್ರಹ ಚಳವಳಿ ಜಾಥಾ ನಡೆಸಲಾಗಿತ್ತು. ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಗಿರೀಶ್ ಕಾರ್ನಾಡರನ್ನು ಆಹ್ವಾನಿಸಲು ನಾನು ಮತ್ತು ಸಂಗಾತಿ ಸಾಥಿ ಸುಂದರೇಶ್ ಅವರ ಮನೆಗೆ ಹೋಗಿದ್ದೆವು. ಅವರ ಬಗ್ಗೆ ನಮಗೆ ಮಾಹಿತಿಯಿತ್ತೇ ಹೊರತು ನಾವೇನೂ ಅವರಿಗೆ ಚಿರಪರಿಚಿತರೇ ಆಗಿರಲಿಲ್ಲ.

ಹೀಗಿದ್ದರೂ ಅವರು ನಾವು ಮೊದಲೇ ಕರೆ ಮಾಡಿ ಹೋಗಿದ್ದರಿಂದ ನಮಗಾಗಿ ತಮ್ಮ ಮನೆಯ ಪಡಸಾಲೆಯಲ್ಲೇ ಕಾಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಅದೆಷ್ಟು ಆತ್ಮೀಯವಾಗಿ ನಮ್ಮನ್ನು ಮಾತನಾಡಿಸಿದರೆಂದರೆ ನಾವು ಬಹಳಾ ವರ್ಷಗಳ ಸಂಬಂಧಿಕರೋ ಏನೋ ಎನ್ನುವಂತಿತ್ತು. ನಿಜ, ಚಳವಳಿಯಲ್ಲಿ ನಿರತರಾಗಿರುವರೆಲ್ಲರೂ, ಜನಪರವಾಗಿ, ದೇಶದ ಪರವಾಗಿ, ನ್ಯಾಯದ ಪರವಾಗಿ, ಸಮಾನತೆಗಾಗಿ, ಶೋಷಿತ ಜನರ ಪರವಾಗಿ ಚಿಂತಿಸುವವರು, ಕೆಲಸ ಮಾಡುವವರು, ನ್ಯಾಯಕ್ಕಾಗಿ ಬೀದಿಗೆ ಇಳಿಯುವವರು ಎಲ್ಲರೂ ಒಂದಲ್ಲಾ ಒಂದು ತರ ಸಂಬಂಧಿಕರೇ…. ಅವರ ಮುಗುಳುನಗೆ ಭರಿತ ಆತ್ಮೀಯ ಮಾತುಗಳು ಇವತ್ತು ಮತ್ತೆ ನನಗೆ ನೆನಪಾಗುತ್ತಿವೆ.

ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಈ ನೆಲದ ಸೌಹಾರ್ದ ಸಂಸ್ಕೃತಿ, ನಮ್ಮ ದೇಶದ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ, ಇಲ್ಲಿನ ಜನರ ಸ್ವತಂತ್ರ ಬದುಕು, ಎಲ್ಲವೂ ತೀವ್ರ ಅಪಾಯದಲ್ಲಿರುವಾಗ ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಯಾವುದೇ ಸಮಾನಮನಸ್ಕರ ಪ್ರತಿಭಟನೆ, ಹೋರಾಟ, ಸಭೆಗಳಲ್ಲೂ ಅವರ ಉಪಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ನಾವು ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದೆವು. ವಯಸ್ಸಾಗುತ್ತ ಅವರ ಆರೋಗ್ಯ ಹದಗಟ್ಟು ಮೂಗಿಗೆ ಪೈಪುಗಳನ್ನು ಹಾಕಿಕೊಂಡಿದ್ದರೂ ಸಹ, ಅವರು ಹಾಗೆ ಬಂದು ಹೇಳಬೇಕಾದ್ದನ್ನು ಹೇಳಿ ಸಭೆಗಳಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು. ಸಮಾಜದ ಏಳ್ಗೆಯ ಕುರಿತು, ಅವರಿಗಿದ್ದ ಬದ್ಧತೆಯ ಪ್ರತೀಕವಿದು ಎಂದರೆ ತಪ್ಪಲ್ಲ. ಇಂತಹ ಸಾಹಿತಿ ಸಂಘ ಪರಿವಾರದ ಕೆಂಗಣ್ಣಿಗೆ ಗುರಿಯಾಗಿದ್ದು ಅಚ್ಚರಿಯೇನಲ್ಲ. ಇಂದಿಗೂ ಸಂಘ ಪರಿವಾರದ ಕ್ರಿಮಿಗಳ ವಿಕೃತ ಮಾತುಗಳು ಮುಂದುವರಿದಿವೆ, ಅದು ಅವುಗಳು ಬೆಳೆದಿರುವ ಪರಿಸರದ‌ ‘ಸಂಸ್ಕಾರ’ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.

ಅದೇನೇ ಇರಲಿ, ಮೇರು ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದ ಗಿರೀಶ್ ಕಾರ್ನಾಡ್ ಅವರ ಕೃತಿಗಳಿಂದಲೂ, ಅವರು ಹಲವು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಬೀದಿಗೆ ಇಳಿದು ಹೋರಾಟಗಾರರ ಜೊತೆ ಧ್ವನಿಗೂಡಿಸಿದ್ದರಿಂದಲೂ ಇನ್ನೂ ನೂರ್ಕಾಲ ಜನಮಾನಸದಲ್ಲಿ ಹಸಿರಾಗಿಯೇ ಉಳಿದಿರುತ್ತಾರೆ. ಯಾರೆಷ್ಟೇ ಅವರ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ವಿಕೃತಿ ಮೆರೆದರೂ ಜ್ಞಾನಪೀಠ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತ ಗಿರೀಶ್ ಕಾರ್ನಾಡರು ಸಾಹಿತ್ಯಲೋಕದಲ್ಲಿ, ಪ್ರಜ್ಞಾವಂತರ ಹೃದಯಗಳಲ್ಲಿ ವಿಜೃಂಭಿಸುತ್ತಲೇ ಇರುತ್ತಾರೆ, ಅವರ ಕೃತಿಗಳ ಮೂಲಕ.

ಗಿರೀಶ್ ಕಾರ್ನಾಡರಿಗೆ ಗೌರವಪೂರ್ಣ ನಮನಗಳು

ಜ್ಯೋತಿ ಎ.

ಸುದ್ದಿದಿನ.ಕಾಂ|ವಾಟ್ಸಾಪ್|9980346243

Continue Reading

ಅಂತರಂಗ

ಶೇಕ್ಸ್ಪಿಯರ್, ಬುದ್ಧ ನೆನಪಾಗುತ್ತಿದ್ದಾರೆ

Published

on

ಇಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯ ಪ್ರಶ್ನೆಯೆಂದರೆ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಆಧಾರವು ಯಾವುದಾಗಿರಬೇಕು? ಸೀಸರ್ನ ವಿರುದ್ಧ ನಿಂತ ಒಳಸಂಚುಗಾರರು ನಂಬಿದ್ದೇನೆಂದರೆ ನಾಯಕನ ಆರಾಧನೆಯು ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ವಿನಾಶದ ಕಾರಣವಾಗಬಲ್ಲದು. ಆದರೆಅವರು ಮಾಡುವಕೊಲೆಯೂ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ವಿನಾಶವೆಂಬುದು ಅವರಿಗೆ ತಿಳಿದಿಲ್ಲ.

ವ್ಯಂಗ್ಯವೇನೆಂದರೆ ಮಾರ್ಕ್ಆ್ಯಂಟನಿ ಜನರ ಮನಸ್ಸನ್ನುಗೆದ್ದು ಮತ್ತೆ ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಹೊರಟಿದ್ದು ನಾಯಕನ ಆರಾಧನೆಯನ್ನೇ. 16ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಶೇಕ್ಸ್ಪಿಯರ್ ‘ಜೂಲಿಯಸ್ ಸೀಸರ್’ನಲ್ಲಿ ಎತ್ತಿದ ಪ್ರಶ್ನೆಯು ಚರಿತ್ರೆಯ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ಮರುಕಳಿಸುತ್ತಲೇ ಇದೆ. ಪ್ರಭಾವಿಯಾದ ನಾಯಕರು ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ಬರುವುದು ಜನಸಾಮಾನ್ಯರ ಕಣ್ಮಣಿಗಳಾಗಿಯೇ. ಆದರೆ ಅವರ ಚಿಂತನೆ ಹಾಗೂ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವಗಳು ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಸತ್ವವನ್ನೇ ನಾಶಮಾಡುತ್ತವೆ.

ಆದ್ದರಿಂದಲೇ ಬಾಬಾಸಾಹೇಬ ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ಅವರು ಅತ್ಯಂತ ಕಟುವಾಗಿ ಖಂಡಿಸಿದ್ದು ನಾಯಕತ್ವದ ಆರಾಧನೆಯನ್ನೇ. ಅವರು ಬಯಸಿದ್ದು ಬುದ್ಧನು ಮತ್ತು ಅವನಿಗೆ ಮಾದರಿಯಾಗಿದ್ದ ಬುಡಕಟ್ಟುಗಳು ಪಾಲಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವವಾಗಿತ್ತು. ಭಾರತದ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವಆತ್ಮವಿನಾಶದತ್ತ ಖಚಿತವಾದ ಹೆಜ್ಜೆಗಳನ್ನು ಇಟ್ಟಿರುವ ಇಂದಿನ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಶೇಕ್ಸ್ ಪಿಯರ್, ಬುದ್ಧ ನೆನಪಾಗುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.

ನೆನ್ನೆ ಗೆಳೆಯರ ಜೊತೆಗೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾ ಶೇಕ್ಸ್ಪಿಯರ್ನ ‘ಜೂಲಿಯಸ್ ಸೀಸರ್’ ನಾಟಕದ ಪ್ರಸ್ತಾಪ ಬಂತು. ಅದೇಕೆ ಆಧುನಿಕ ರಾಜಕೀಯದ ಅನೇಕ ಸನ್ನಿವೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಅವನ ನಾಟಕಗಳ ಮಾತುಗಳು ಇಷ್ಟು ಅರ್ಥಗರ್ಭಿತವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತವೆ ಎಂದು ಚರ್ಚಿಸುತ್ತಿದ್ದೆವು. ನಮಗೆ ಗೊತ್ತಿರುವ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಶೇಕ್ಸ್ಪಿಯರ್ಗೆ ರಾಜಕಾರಣದಲ್ಲಿ ತಲೆ ಹಾಕುವ ವ್ಯವಧಾನವೇ ಇರಲಿಲ್ಲ.

ಒಬ್ಬ ಸಾಮಾನ್ಯ ನಟನಾಗಿ (ಅಂದರೆ ಸಹಾಯಕ ಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿ) ಕಂಪನಿ ಸೇರಿಕೊಂಡು ಆನಂತರ ಎಲ್ಲರೂ ಅಚ್ಚರಿ ಪಡುವಂತೆ ಮಹಾನ್ ನಾಟಕಕಾರನಾಗಿ ಅವನು ಬೆಳೆದ. ಜೊತೆಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯನೂ ಆಗಿದ್ದ. ಹೀಗಾಗಿ ತನ್ನ 56ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ಸು, ಶ್ರೀಮಂತಿಕೆ ಹಾಗೂ ಸಾಮಾಜಿಕ ಮನ್ನಣೆ ಪಡೆದುಕೊಂಡು ತನ್ನ ಊರಿಗೆ ಮರಳಿದ ಅವನಿಗೆ ರಾಜಕೀಯದ ಒಳಸುಳಿಗಳು ಅರ್ಥವಾಗಿದ್ದು ಹೇಗೆ?

‘ಜೂಲಿಯಸ್ ಸೀಸರ್’ ನಾಟಕವನ್ನೇ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಿ. ನಾಟಕದಕತೆಗಾಗಿ ಅವನಿಗೆ ಸಿಕ್ಕಿದ್ದು ಪ್ಲುಟಾರ್ಕ್ಎನ್ನುವವನು ಬರೆದಜೀವನ ಚರಿತ್ರೆಗಳ ಕೃತಿಯಇಂಗ್ಲಿಷ್ಅನುವಾದ ಮತ್ತುಇಂತದೇಆದ ಒಂದಿಷ್ಟು ವಿವರಗಳು. ಆದರೆಇಂಥ ಕಚ್ಚಾ ಸಾಮಗ್ರಿಯಿಂದ ಅವನು ರಚಿಸಿದ್ದು ಒಂದುಅತ್ಯುತ್ತಮವಾದರಾಜಕೀಯ ನಾಟಕ. ಪ್ಲೇಟೋನಕಾಲಕ್ಕಿಂತಲೂ ಮೊದಲೇ ಬಹುಶಃ ಗ್ರೀಕ್ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಇತ್ತು. ಪ್ಲೇಟೋಅದನ್ನುತನ್ನ ‘ರಿಪಬ್ಲಿಕ್’ನಲ್ಲಿ ವಿಸ್ತರಿಸಿದ.

ಅದೊಂದು ಆದರ್ಶ ಪರವಾದ ಕಲ್ಪನೆಯಾಗಿತ್ತು. ಹಾಗಂತ ಅವನೇನು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಸಮಾನತೆಯನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸಿರಲಿಲ್ಲ. ಅವನ ಆದರ್ಶ ಪ್ರಜಾರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಗುಲಾಮರಿಗೆ ಹಾಗೂ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಸಮಾನತೆಇರಲಿಲ್ಲ. ರಾಜಕೀಯ ಹಕ್ಕುಗಳೂ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಆದರೆಒಂದು ಮಾತಂತೂ ನಿಜ. ಸಮಾನತೆಗಿಂತ ಗ್ರೀಕ್ ಸಂಪ್ರದಾಯದಲ್ಲಿ ಮನುಷ್ಯರು ತಮ್ಮ ವಿವೇಕ ಹಾಗೂರೀಸನ್’ ಮೂಲಕ ಸಮಾಜವನ್ನುಕಟ್ಟುವ ಬಗ್ಗೆ ಚಿಂತನೆಯು ಬೆಳೆದಿತ್ತು. ಮನುಷ್ಯರ ಅತಾರ್ಕಿಕಚಿಂತನೆ ಹಾಗೂ ನಡವಳಿಕೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಗ್ರೀಕ್ಚಿಂತನೆಯಲ್ಲಿ ಗಾಢವಾದ ಅನುಮಾನಗಳಿದ್ದವು. ಮನುಷ್ಯರುತಮ್ಮ ನಿಧಾರಗಳನ್ನು ತರ್ಕಬದ್ಧವಾಗಿ, ವಿವೇಕಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲವೆನ್ನುವ ಅಪನಂಬಿಕೆಯೂ ಇತ್ತು. ಇಂಥ ಚಿಂತನೆಯನ್ನು ಬಳುವಳಿಯಾಗಿ ಪಡೆದಿದ್ದ ರೋಮನ್ ರಾಜಕೀಯವು ರಾಜರು, ದೊರೆಗಳು ಇಲ್ಲದ ಜನಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಒಂದು ಪ್ರಯತ್ನವನ್ನು ಮಾಡಿತು. ಇದರ ಒಂದು ಭಾಗವೇ ಜೂಲಿಯಸ್ ಸೀಸರ್ನ ಚರಿತ್ರೆ.

ಶೇಕ್ಸಪಿಯರ್ನ ನಾಟಕವು ಆರಂಭವಾಗುವುದೇಜೂಲಿಯಸ್ ಸೀಸರ್ನ ನಾಯಕತ್ವದಆರಾಧನೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಅವನ ಹಳೆಯ ಸಂಗಾತಿಗಳಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿರುವತೀವ್ರ ಅನುಮಾನಗಳಲ್ಲಿ. ಮೂವರು ಟ್ರಯಮ್ವರೇಟ್ರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬನಾದ ಸೀಸರ್ ಈಗ ತನ್ನ ಅಪ್ರತಿಮಯುದ್ಧ ಕೌಶಲ್ಯಗಳಿಂದಾಗಿ, ತನ್ನ ವಿಜಯಗಳಿಂದಾಗಿ ರೋಮ್ನ ಅನಧಿಕೃತ ಚಕ್ರವರ್ತಿಯಾಗಬಹುದಾದ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ಬಂದಿದ್ದಾನೆ. ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನರು ಅವನನ್ನು ತಮ್ಮ ನಾಯಕ ಮಾತ್ರನಲ್ಲ ಅಧಿದೇವತೆಯೆಂದೇ ತಿಳಿಯತೊಡಗಿದ್ದಾರೆ.

ಬ್ರೂಟಸ್ನೂ ಸೇರಿದಂತೆ ಅವನ ಸಂಗಾತಿಗಳು ಇದರ ಬಗ್ಗೆ ಆತಂಕಿತರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಅವರಲ್ಲಿ ಅನೇಕರು ಅಸೂಯೆಯಿಂದ ವೈಯಕ್ತಿಕದ್ವೇಷದಿಂದಾಗಿ ಸೀಸರ್ನ ವಿರುದ್ಧ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೆ ಅವರು ಎತ್ತುವ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಗಂಭೀರವಾಗಿವೆ. ಸೀಸರ್ ಹೀಗೆ ಅನೈಸರ್ಗಿಕವಾದ ದೈತ್ಯ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದವನೆಂದಾದರೆ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಗತಿಯೇನು? ಜನಸಾಮಾನ್ಯರು ಅವನ ಬಗ್ಗೆ ಅದೆಂಥ ಭಕ್ತಿಯನ್ನೂ ಬೆಳೆಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆಂದರೆ ಅವರು ಅವನಿಗೆ ಮೂರು ಸಾರಿರೋಮ್ನಕಿರೀಟವನ್ನು ಧರಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಅದನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸಿರುವ ಸೀಸರ್ ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಅಧಿಕಾರದ ಮೋಹದಿಂದ ದೂರವಿದ್ದಾನೆಯೆ? ಅವನಲ್ಲೊಬ್ಬ ಬೆಳೆಯಲು ಕಾದಿರುವ ಸರ್ವಾಧಿಕಾರಿಅಡಗಿಲ್ಲವೆ? ಈ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಕೇಳುತ್ತಿರುವವರನ್ನು ಒಳಸಂಚುಗಾರರು ಎಂದು ಸಾರಾಸಗಟಾಗಿಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಅವರಲ್ಲಿ ಬ್ರೂಟಸ್ ನಂಥಒಬ್ಬ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕ ವಿಚಾರವಂತನೂ ಇದ್ದಾನೆ. ಅಲ್ಲದೆ ಉಳಿದವರಿಗೂ ಕೂಡ ಸಮಾನತೆ, ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಹಿಂದಿನ ಉದಾಹರಣೆಗಳ ನೆನಪಿದೆ. ಆದರೆ ಸಮಸ್ಯೆಯೆಂದರೆ ಸೀಸರ್ನ ಆರಾಧಕರಾದ ಜನಸಾಮಾನ್ಯರಿಗೆ ಇದಾವುದೂ ಬೇಕಿಲ್ಲ. ಅವರಿಗೆ ಒಂದು ಮೂರ್ತಿ ಬೇಕಿದೆಯಷ್ಟೆ ಆರಾಧನೆಗೆ.

ಶೇಕ್ಸ್ಪಿಯರ್ ಈ ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನರನ್ನು ಚಂಚಲ ಮನಸ್ಸಿನವರಾಗಿ, ಅತಾರ್ಕಿಕ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನಾಗಿ ಹಾಗೂ “ಸ್ವಂತತೆಯೆ ಬಂದಾಗಿ ಮಂದೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿ’ ಹೋಗುವವರನ್ನಾಗಿ ನೋಡುತ್ತಾನೆ. ಆಗ ತಾನೆಅಧಿಕಾರ, ಶ್ರೀಮಂತಿಕೆ ಪಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಮಧ್ಯಮವರ್ಗದ ಶೇಕ್ಸ್ಪಿಯರ್ಜನಸಾಮಾನ್ಯರ ಬಗ್ಗೆ ಸಿನಿಕಲ್ ಆಗಿದ್ದನೆ? ಪೂರ್ವಾಗ್ರಹ ಹೊಂದಿದ್ದನೆ? ಹೀಗೆಲ್ಲಾ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಕೇಳಲಾಗಿದೆ. ‘ಕೋರಿಯೋಲೇನಸ್’ ನಾಟಕದಲ್ಲಿಯೂ ಇಂಥದೇ ವರ್ಣನೆ ಸಾಮಾನ್ಯರ ಬಗ್ಗೆ ಇದೆ. ಇದನ್ನು ಅಲ್ಲಗಳೆಯುವುದಾಗುವುದಿಲ್ಲ.

ಅದೇ ಹೊತ್ತಿಗೆ ನಾಟಕದ ಮುಖ್ಯ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ಆಚೆಗಿಡುವುದೂ ಆಗುವುದಿಲ್ಲ. ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಬೆನ್ನೆಲುಬಾದ ಪ್ರಜೆಗಳು ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಮೂಲ ಗುಣಕ್ಕೇ ವಿರೋಧಿಯಾದ ನಾಯಕನ ಆರಾಧನೆ, ಅವನ ಅತಿಮಾನುಷ ಶಕ್ತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ನಂಬಿಕೆ ಮತ್ತುಅವನನ್ನು ವಿರೋಧಿüಸುವವರ ಬಗ್ಗೆ ಅಪಾರವಾದಕ್ರೌರ್ಯ ಇವುಗಳನ್ನೇ ಬೆಳೆಸಿಕೊಂಡರೆ ಅದಾವರೀತಿಯ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವವು ಇರಲು ಸಾಧ್ಯ?

ಹೀಗಾಗಿ ಒಂದುರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಈ ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಸೀಸರ್ ಮುಖ್ಯನಲ್ಲ. ಅವನಿಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಜನರು ಇನ್ನೊಬ್ಬ ಆರಾಧ್ಯಮೂರ್ತಿಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು. ಈ ನಾಟಕದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ ಭಾಗವೆಂದರೆ ಸೀಸರ್ನ ಕೊಲೆಯ ನಂತರ ಅವನ ಶವವನ್ನುಇಟ್ಟಿರುವ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಮೊದಲು ಬ್ರೂಟಸ್ಆನಂತರ ಮಾರ್ಕ್ಆ್ಯಂಟನಿ ಮಾಡುವ ಭಾಷಣಗಳ ಭಾಗ ಆಕಾಲದಲ್ಲಿಯೇ ಶೇಕ್ಸ್ಪಿಯರ್ಕಂಡುಕೊಂಡಿದ್ದೆಂದರೆ ಜನರು ಕೇಳಬಯಸುವುದು ಸತ್ಯವನ್ನಲ್ಲ, ಅವರಿಗೆ ಬೇಕಾದದ್ದು ಭಾಷಣ ಪಟುತ್ವ.

ಅದರಲ್ಲೂ ವಿಚಾರದ ಬದಲಾಗಿ ಭಾವನೆಗಳ ಉದ್ರೇಕ ಹಾಗೂ ಮನುಷ್ಯ ಸ್ವಭಾವದ ತಳದಲ್ಲಿಯೇ ಇರುವ ಪ್ರವೃತ್ತಿಗಳನ್ನು ಪ್ರಚೋದಿಸುವ ಭಾಷೆ. ಅಂದರೆ ಮುಖ್ಯವಾಗಿರುವುದು ಜನರು ವಿಚಾರ ಮಾಡದಂತೆ ಅವರನ್ನುತೀವ್ರವಾದ ಭಾವನೆಗಳ ಲೋಕಕ್ಕೆ ತಳ್ಳುವುದು. ಬ್ರೂಟಸ್ನ ವಾದವೆಂದರೆ, ನಾನು ಸೀಸರ್ನನ್ನು ಪ್ರೀತಿಸುತ್ತಿದ್ದೆ. ಆದರೆ ಅವನು ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಶತುೃವಾಗ ತೊಡಗಿದ್ದರಿಂದ ಅವನನ್ನು ಕೊಂದೆ. ಏಕೆಂದರೆ ನಾನು ರೋಮ್ವನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರೀತಿಸುತ್ತೇನೆ’.

ಆದರೆ ನಂತರತನ್ನ ಭಾಷಣದಲ್ಲಿ ಈ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಬಳಸುವುದು ಬ್ರೂಟಸ್ತನ್ನ ಸ್ನೇಹಿತನ ಕೊಲೆಗಾರ, ಗೆಳೆಯನಿಗೆ ದ್ರೋಹ ಮಾಡಿದವನು ಎಂದು ತೋರಿಸಲು! ಅತ್ಯಂತ ಆಶ್ಚರ್ಯಕರವಾದ ಮಾತೆಂದರೆ ಮಾರ್ಕ್ಆ್ಯಂಟನಿಯ ಪ್ರಕಾರ ಮನುಷ್ಯರಿಗೆ ಭೂಷಣವಾದ ವಿಚಾರವಂತಿಕೆಯು ಈಗ ಪಶುಗಳಲ್ಲಿ ಹೋಗಿ ಸೇರಿಕೊಂಡಿದೆ. ನಿಜವೇನೆಂದರೆ ಅವನೇ ಈ ವಿಚಾರವಂತಿಕೆಯ ಬದಲಾಗಿ ಭಾವನೆಗಳ ನಾಟಕವೊಂದನ್ನುಆಡುತ್ತಿದ್ದಾನೆ!

ಇಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯ ಪ್ರಶ್ನೆಯೆಂದರೆ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದಆಧಾರವುಯಾವುದಾಗಿರಬೇಕು? ಸೀಸರ್ನ ವಿರುದ್ಧ ನಿಂತ ಒಳಸಂಚುಗಾರರು ನಂಬಿದ್ದೇನೆಂದರೆ ನಾಯಕನಆರಾಧನೆಯು ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ವಿನಾಶದಕಾರಣವಾಗಬಲ್ಲದು. ಆದರೆಅವರು ಮಾಡುವಕೊಲೆಯೂ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ವಿನಾಶವೆಂಬುದುಅವರಿಗೆ ತಿಳಿದಿಲ್ಲ. ವ್ಯಂಗ್ಯವೇನೆಂದರೆ ಮಾರ್ಕ್ಆ್ಯಂಟನಿ ಜನರ ಮನಸ್ಸನ್ನುಗೆದ್ದು ಮತ್ತೆ ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಹೊರಟಿದ್ದು ನಾಯಕನ ಆರಾಧನೆಯನ್ನೇ. 16ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಶೇಕ್ಸ್ಪಿಯರ್ಎತ್ತಿದ ಪ್ರಶ್ನೆಯುಚರಿತ್ರೆಯಉದ್ದಕ್ಕೂ ಮರುಕಳಿಸುತ್ತಲೇ ಇದೆ. ಪ್ರಭಾವಿಯಾದ ನಾಯಕರು ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ಬರುವುದು ಜನಸಾಮಾನ್ಯರ ಕಣ್ಮಣಿಗಳಾಗಿಯೇ. ಆದರೆಅವರಚಿಂತನೆ ಹಾಗೂ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವಗಳು ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಸತ್ವವನ್ನೇ ನಾಶಮಾಡುತ್ತವೆ.

ಆದ್ದರಿಂದಲೇ ಬಾಬಾಸಾಹೇಬ ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ಅವರುಅತ್ಯಂತಕಟುವಾಗಿ ಖಂಡಿಸಿದ್ದು ನಾಯಕತ್ವದಆರಾಧನೆಯನ್ನೇ. ಸ್ವತಃಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಭಾವಿಯಾದಜನನಾಯಕರಾಗಿದ್ದಅವರು ನಾಯಕರುಗಳ ವರ್ಚಸ್ಸಿನ ಬಗ್ಗೆ ತುಂಬಾ ಶಂಕೆಗಳನ್ನು ಇಟ್ಟುಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಅವರು ಬಯಸಿದ್ದು ಬುದ್ಧನು ಮತ್ತು ಅವನಿಗೆ ಮಾದರಿಯಾಗಿದ್ದ ಬುಡಕಟ್ಟುಗಳು ಪಾಲಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವವಾಗಿತ್ತು. ಹೀಗಾಗಿ ಅವರು ಬುದ್ಧನ ಬಗೆಗಿನ ತಮ್ಮ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಬುದ್ಧನನ್ನುದೇವಪುರುಷನ ಬದಲಾಗಿಒಬ್ಬ ವಿಚಾರವಾದಿಯ ಹಾಗೆ ವರ್ಣಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಬುದ್ಧನು ಉಪದೇಶಿಸಿದ ದುಃಖದ ಬಗೆಗಿನ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನವನ್ನು ಅದು ಅವನದಲ್ಲವೆಂದು ತಿರಸ್ಕರಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಬುದ್ಧನ ಸಾವಿನ ಬಗ್ಗೆ ಇರುವಐತಿಹ್ಯವೊಂದನ್ನುಅವರು ನಂಬಿದ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ನಡುವಳಿಕೆಯ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿ ನೋಡಬಹುದಾಗಿದೆ. ಬುದ್ಧನ ಪರಿನಿರ್ವಾಣವಾದದ್ದು ಕುಶಿನಗರದ ಹತ್ತಿರ. ಅದು ಮಲ್ಲರು ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಬುಡಕಟ್ಟಿಗೆ ಹತ್ತಿರವಾದ ಪ್ರದೇಶ. ಅವನ ಸಾವಿನ ಸುದ್ದಿ ಬಂದಾಗ ಮಲ್ಲರು ಸಭೆಯಲ್ಲಿಚರ್ಚೆಯೊಂದನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಹೀಗಾಗಿ ಮೊದಲು ಈ ಚರ್ಚೆಯನ್ನು ಮುಗಿಸಿ ಆಮೇಲೆ ಬುದ್ಧನ ಸಾವಿನ ಬಗ್ಗೆ ಚಿಂತಿಸುವುದುಎಂದು ನಿರ್ಣಯಿಸಿ ಮುಂದುವರೆಯಲಾಯಿತಂತೆ. ‘ನಿಮಗೆ ನೀವೇ ದೀಪವಾಗಿ’ ಎಂದ ಬುದ್ಧನ ನಿಜವಾದ ಅನುಯಾಯಿಗಳು ಅವರು. ಭಾರತದ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ ಆತ್ಮವಿನಾಶದತ್ತ ಖಚಿತವಾದ ಹೆಜ್ಜೆಗಳನ್ನು ಇಟ್ಟಿರುವ ಇಂದಿನ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಶೇಕ್ಸ್ ಪಿಯರ್ ಬುದ್ಧ ನೆನಪಾಗುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.

– ಪ್ರೊ. ರಾಜೇಂದ್ರಚೆನ್ನಿ

(ಈ ವಾರದ ಜನಶಕ್ತಿ ವಾರಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ ಲೇಖನ)

ಸುದ್ದಿದಿನ.ಕಾಂ|ವಾಟ್ಸಾಪ್|9980346243

Continue Reading
Advertisement

Trending