Connect with us

ಬಹಿರಂಗ

ಮೈಸೂರು ವಿವಿಗೆ ‘ನಾಲ್ವಡಿ’ ಹೆಸರಿಡುವುದು ಇತಿಹಾಸ ಪ್ರಜ್ಞೆಯ ಸಂಕೇತ

Published

on

ಮೈಸೂರು ಎಂಬ ಹೆಸರು ಬೌದ್ಧ ದೊರೆ ಮಹಿಷನು ಈ ಭಾಗವನ್ನು ಪ್ರಜಾಸತ್ತಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಆಳಿ ಉದ್ಧರಿಸಿದ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ ಮಹಿಷಮಂಡಲ, ಮಹಿಷಪುರಿ, ಮಹಿಷೂರು ಮೊದಲಾದ ಹೆಸರುಗಳಿಂದ ಚಾರಿತ್ರಿಕವಾಗಿ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿದೆ ಎಂಬುದು ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ಪ್ರಕಟಿಸಿರುವ ಕನ್ನಡ ವಿಶ್ವಕೋಶ, ಇತಿಹಾಸಕಾರ ಶ್ರೀನಿವಾಸ ಹಾವನೂರರ ಬರವಣಿಗೆಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಗ್ರಂಥಗಳ ಪರಾಮರ್ಶೆಯಿಂದ ದೃಢಪಡುತ್ತದೆ. ಹಿಂದಿನ ರಾಜ ಶ್ರೀ ಜಯಚಾಮರಾಜಒಡೆಯರ್ ಅವರು ತಮ್ಮ ಎಲ್ಲ ಪತ್ರ ವ್ಯವಹಾರಗಳಲ್ಲಿಯೂ ನಮ್ಮ ನಗರವನ್ನು ಮಹಿಷೂರು ಎಂದೇ ನಮೂದಿಸಿರುವುದು ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಈ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಕೆಲವರು ಬ್ರಿಟಿಷರು ತಮ್ಮ ಅನುಕೂಲಕ್ಕಾಗಿ ನೀಡಿರುವ ಮೈಸೂರು ಎಂಬ ಈ ಹೆಸರಿನೊಂದಿಗೆ ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿರುವುದಾಗಿ ವಾದಿಸುತ್ತಿರುವುದು ಅರ್ಥಹೀನ.

ರಾಜರ್ಷಿ ನಾಲ್ವಡಿ ಕೃಷ್ಣರಾಜಒಡೆಯರ ದೂರದರ್ಶಿತ್ವದ ಫಲವಾಗಿ 1916ರಲ್ಲಿ ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ಅಸ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ಬಂದಿತು. ನಾಲ್ವಡಿ ಕೃಷ್ಣರಾಜಒಡೆಯರ್ ಮೈಸೂರು ಸಂಸ್ಥಾನದ ಸಮಗ್ರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗಾಗಿ ನೀಡಿರುವ ಕೊಡುಗೆ ಅಮೂಲ್ಯವಾದುದು. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಅವರು ಮಹಿಳೆಯರು ಮತ್ತು ಹಿಂದುಳಿದ ವರ್ಗದವರ ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಸಬಲೀಕರಣಗಳಿಗಾಗಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ನೀಡಿರುವ ಕೊಡುಗೆ ಐತಿಹಾಸಿಕವಾದುದು. ರಾಷ್ಟ್ರಪಿತ ಗಾಂಧಿ ನಾಲ್ವಡಿಯವರ ಆಡಳಿತವನ್ನು ತುಂಬು ಹೃದಯದಿಂದ ಪ್ರಶಂಶಿಸಿ ಅವರನ್ನು ಸಮತಾರಾಜ್ಯ ಹರಿಕಾರ ಎಂದು ಕರೆದಿರುವುದು ಚರಿತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ದಾಖಲಾಗಿದೆ.

ನಾಲ್ವಡಿಯವರ ಸಿದ್ಧಾಂತ ಮತ್ತು ಬದುಕನ್ನು ಬ್ರಾಹ್ಮಣಶಾಹಿಯ ವಕ್ತಾರರು ಅವರದೇ ಕಾರಣಗಳಿಗಾಗಿ ವಿರೋಧಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅಲ್ಲದೇ ಮೈಸೂರು ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲದೇ ಇರುವಂತಹ ಭಾವ, ಸಂಸ್ಕøತಿ, ಪರಂಪರೆ ಮೊದಲಾದವುಗಳನ್ನು ಹುಡುಕಲು ಯತ್ನಿಸಿ ಯಾವುದೇ ಚಾರಿತ್ರಿಕ ಮಹತ್ವ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಮೈಸೂರು ವಿವಿಗೆ ಹಳೆಯ ಹೆಸರು ಮುಂದುವರೆಯಬೇಕೆಂಬ ವಿತಂಡವಾದವನ್ನು ಅವರು ಮಂಡಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇದು ಸರಿಯಲ್ಲ. ಇತಿಹಾಸದ ಬಗ್ಗೆ, ನಾಲ್ವಡಿಯವರ ಕೊಡುಗೆ ಬಗ್ಗೆ ಮತ್ತು ಮಹಿಷೂರಿನ ಘನತೆ ಬಗ್ಗೆ ಕಾಳಜಿ ಇರುವವರು ಮೈಸೂರು ವಿವಿಗೆ ನಾಲ್ವಡಿ ಹೆಸರಿಡುವುದು ಸರ್ವರೀತಿಯಲ್ಲೂ ಸಮರ್ಥನೀಯವಾಗಿದೆ. ಮೊನ್ನೆ ಜರುಗಿದ ದಸರಾ ಹಬ್ಬದ ಉದ್ಘಾಟನಾ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ರಾಜಮಾತೆ ಪ್ರಮೋದಾದೇವಿ ಅವರ ಮನವಿಗೆ ಸಕಾರಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಸ್ಪಂದಿಸಿದ ಗೌರವಾನ್ವಿತ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಶ್ರೀಹೆಚ್.ಡಿ.ಕುಮಾರಸ್ವಾಮಿಯವರು ಮೈಸೂರು ವಿವಿಗೆ ನಾಲ್ವಡಿಯವರ ಹೆಸರನ್ನಿಡುವುದಾಗಿ ನೀಡಿರುವ ಭರವಸೆ ಶ್ಲಾಘನೀಯ.

-ಪ್ರೊ. ಬಿ.ಪಿ ಮಹೇಶ್ ಚಂದ್ರ ಗುರು
ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ

ಬಹಿರಂಗ

ಟಿಪ್ಪು’ಯುದ್ಧ ಮಾರ್ಗ’..!

Published

on

ಟಿಪ್ಪೂವಿನ ಮೈಸೂರು ಸೈನ್ಯ ಸಾವಿರಾರು ಜನರನ್ನು ಕೊಂದಿತ್ತು. ಯಾರೆಲ್ಲಾ ಬ್ರಿಟಿಷರ ಪರವಾಗಿ ನಿಂತು ಮೈಸೂರು ಸೈನ್ಯಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಕಿರುಕುಳ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದರೋ ಅವರ ಮೇಲೆ ಟಿಪ್ಪೂ ಸಮರ ಸಾರಿದ್ದು ನಿಜ. ಆದರೆ ಈ ಘಟನೆಗಳನ್ನೇ ಇಟ್ಕೊಂಡು ಆರೆಸ್ಸೆಸ್ಸಿನವರು ಇದು ‘ಜಿಹಾದಿ’ ಮನಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಟಿಪ್ಪೂ ನಡೆಸಿದ ಹಿಂದೂ ಮತ್ತು ಕ್ರೈಸ್ತರ ಮಾರಣ ಹೋಮ ಎಂದು ಧರ್ಮದ ಕಲರ್ ನೀಡಲು ಹೆಣಗುತ್ತಿದ್ದಾರೆ..

ಸಧ್ಯ ಇದನ್ನು ಪಕ್ಕಕ್ಕಿಡೋಣ. ಟಿಪ್ಪೂ ಇದ್ದ ಕಾಲಘಟ್ಟದಲ್ಲಿಯೇ ಅತ್ತ ಮರಾಠಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಪೇಶ್ವೆಗಳೂ ತಮ್ಮ ವಿರೋಧಿಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಯುದ್ಧ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರಲ್ಲವೇ? ಈ ಯುದ್ಧಗಳಲ್ಲಿ ಅವರು ಎಂತಹ ಮಾರ್ಗ ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂಬುದನ್ನು ಒಂದು ಉದಾಹರಣೆ ಮೂಲಕ ನೋಡೋಣ.

ಪೇಶ್ವೆಗಳು ಯುದ್ಧ ನಡೆಸುವಾಗ ತಮ್ಮ ಮುಖ್ಯ ಸೈನ್ಯ ಯುದ್ಧ ನಡೆಸುವ ಮೊದಲು ಶತ್ರು ಕೋಟೆಯೊಳಕ್ಕೆ ಮೊದಲು ‘ಪಿಂಡಾರಿ’ ಪಡೆಗಳನ್ನು ಬಿಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಈ ಪಿಂಡಾರಿಗಳ ಪಡೆಗಳು ಸಹಸ್ರ ಸಹಸ್ರ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತಿದ್ದರು. ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಮೊಗಲರ ವಿರುದ್ಧ ದಾಳಿಯಲ್ಲಿ ಈ ಪಿಂಡಾರಿ ಪಡೆಗಳನ್ನು ಪೇಶ್ವೆಗಳು ಕುಮ್ಮಕ್ಕಿನಿಂದ ಬೆಳೆಸಿದ್ದರು. ಹಾಗಾದರೆ ಪಿಂಡಾರಿಗಳು ಯಾರಾಗಿದ್ದರು?
ಈ ಬಗ್ಗೆ 1832ರಲ್ಲಿ ದಾಖಲಿಸುವ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಅಧಿಕಾರಿ ಜಾನ್ ಮಾಲ್ಕಂ ನೀಡುವ ವಿವರ ಹೀಗಿದೆ. “ಮರಾಠಾ ಪೇಶ್ವೆ ಮೊದಲನೇ ಬಾಜೀರಾವ್ ಸೈನ್ಯದಲ್ಲಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಗಾಜೀವುದ್ದೀನ್ ಎಂಬ ಪಿಂಡಾರಿ ವ್ಯಕ್ತಿ ಸತ್ತಾಗ ಅವನ ಇಬ್ಬರು ಮಕ್ಕಳಾದ ಗುರ್ದೀಖಾನ್ ಮತ್ತು ಶಾಬಾಝ್ ಖಾನ್ ರಲ್ಲಿ ಮೊದಲನೆಯವನು 16 ವರ್ಷದವನಾಗಿದ್ದು ಎರಡನೆಯವನು ಚಿಕ್ಕವನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ. ಇವರಲ್ಲಿ ಗುರ್ದೀಖಾನ್ ನನ್ನು ಸೇನಾ ದಂಡನಾಯಕನನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈತ ಮೊಗಲರ ವಿರುದ್ಧ ನಡೆಸಿದ ಕೆಲ ದಾಳಿಗಳನ್ನು ನೋಡಿ ಆತನಿಗೆ ಪೇಶ್ವೆಗಳ ಸೇವೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಹೋಳ್ಕರ್ ಮನೆತನದ ಮಲ್ಹಾರ್ ರಾವ್ ಹೋಳ್ಕರ್ ಎಂಬ ಮರಾಠಾ ರಾಜನು ಝೆರ್ರೆ ಎಂದು ಕರೆಯುವ ಚಿನ್ನದ ಧ್ವಜವನ್ನು ಬಹುಮಾನವಾಗಿ ನೀಡಿದ್ದ. ಇದರಿಂದ ಉತ್ತೇಜಿತನಾದ ಗುರ್ದೀಖಾನ್ ತನ್ನ ಪಡೆಗಳ ಬಲವನ್ನು ಅಪಾರವಾಗಿ ಹೆಚ್ವಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ”.
ನಂತರ ಅನೇಕ ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನರನ್ನು ಈ ಪಿಂಡಾರಿ ಪಡೆಗಳಿಗೆಸೇರಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಮಧ್ಯಭಾರತದ ದನಗಾಹಿ ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನರನ್ನು ಅಪಹರಿಸಿ ಪಿಂಡಾರಿ ಪಡೆಗಳಿಗೆ ಸೇರಿಸಿ ತರಬೇತಿ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಪೇಶ್ವೆಗಳ ಯುದ್ಧಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವ ಮುಸ್ಲಿಮರ ನೇತೃತ್ವದ ಈ ಪಿಂಡಾರಿ ಪಡೆಗಳು ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದ ದಾಳಿ ರಭಸ ಮತ್ತು ಲೂಟಿಗಳು ಮೈ ನಡುಗಿಸುತ್ತಿದ್ದವು. ಕೋಟೆಯೊಳಕ್ಕೆ ನುಗ್ಗಿದ್ದೇ ಮನೆಮನೆಗಳನ್ನು ಲೂಟಿ ಮಾಡಿ ಬೆಂಕಿ ಹಚ್ಚುತ್ತಿದ್ದರು. ಅಪಾರ ನಷ್ಟ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ರು.

ಈ ಪಿಂಡಾರಿಗಳ ಲೂಟಿಯನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ರಭಸಗೊಳಿಸಲು ಪೇಶ್ವೆಗಳು ಒಂದು ಕುತಂತ್ರ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಯುದ್ಧ ಇಲ್ಲದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪಿಂಡಾರಿ ಸೈನಿಕರಿಗೆ ದಿನಕ್ಕೆ ನಾಕಾಣೆ ಕೊಡುತ್ತಿದ್ದರೆ ಯುದ್ಧ ಇಲ್ಲದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ವೇತನ ನಿಲ್ಲಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಶತ್ರುವಿನ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಲೂಟಿ ಮಾಡಲಿ ಎಂಬುದು ಇದರ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿತ್ತು. ಆ ಲೂಟಿಯೇ ಪಿಂಡಾರಿಗಳ ಸಂಪಾದನೆಯಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಆದರೆ ಮರಾಠಾ ದಂಡನಾಯಕರು ಅನೇಕ ವೇಳೆ ಪಿಂಡಾರಿಗಳ ಈ ಸಂಪಾದನೆಯನ್ನೂ ತಾವೇ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು. ಆಗ ಪಿಂಡಾರಿಗಳು ದುಪ್ಪಟ್ಟು ಲೂಟಿ ಮಾಡಿ ತಮ್ಮ ಉದ್ಯೋಗದಾತ ಪೇಶ್ವೆ ದಂಡನಾಯಕರನ್ನು ಸಂತೃಪ್ರಿಗೊಳಿಸಿ ಮಿಕ್ಕಿದ್ದನ್ನು ತಾವಿಟ್ಡುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಯುದ್ಧ ಗೆದ್ದಾಗ ಪಿಂಡಾರಿ ಮುಖಂಡರಿಗೆ ಬಹುಮಾನವನ್ನು ಮರಾಠರು ನೀಡುತ್ತಿದ್ದರು.
1795ರ ಖಾರ್ದಾ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಹೈದರಾಬಾದ್ ನಿಜಾಮನ ವಿರುದ್ಧ ನಡೆಸಿದ ಲೂಟಿಗಾಗಿ ಪಿಂಡಾರಿಗಳ ಮುಖಂಡ ಕರೀಖಾನ್ ಗೆ ಎರಡನೇ ಮಾಧವರಾವ್ ಭಾರೀ ಬಹುಮಾನ ನೀಡಿದ್ದಲ್ಲದೇ ಕೆಲವು ಜಿಲ್ಲೆಗಳನ್ನೂ ನೀಡಿದ್ದ. ಕೊನೆಯ ಆಂಗ್ಲೋ ಮರಾಠಾ ಯುದ್ಧವನ್ನು ಪಿಂಡಾರಿ ಯುದ್ಧ ಎಂದೇ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಹೊತ್ತಿಗೆ 40,000 ಪಿಂಡಾರಿಗಳಿದ್ದರು ಎಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷರ ಮುಖ್ಯ ಗುರಿಯೇ ಪಿಂಡಾರಿಗಳಾಗಿದ್ದರಲ್ಲದೇ ನಾಲ್ಕೂ ಕಡೆಯಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿದು ಪಿಂಡಾರಿ ಪಡೆಗಳನ್ನು ಹತ್ತಿಕ್ಕಿತ್ತಾರೆ.

ಪಿಂಡಾರಿಗಳ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ನಾಯಕ ಮಹಮದ್ ಮೂಸ್ತಾಕೀನ್ ಸಿಂಗ್ ಜಂಗ್ ಅಲಿಯಾಸ್ ಚಿಟ್ಟೂ,… ಈ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ತಲೆ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಂಡು ಓಡುತ್ತಾನೆ. ಇದಕ್ಕೂ ಮೊದಲು ಮೇಲೆ ಹೇಳಿದ ಮತ್ತೊಬ್ಬ ಪಿಂಡಾರಿ ಮುಖಂಡ ಕರೀಂ ಖಾನ್ ಗೆ ಪೇಶ್ವಾ ಸಿಂಧಿಯಾಗಳು ತಮ್ಮ ಕುಟುಂಬದ ಹುಡುಗಿ ಕೊಟ್ಟು ಮದುವೆ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟು ಸಿಂಧಿಯಾ- ಪಿಂಡಾರಿ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಗಟ್ಟಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿರುತ್ತಾರೆ. ಈ ಸಂಗತಿ ಜಾನ್ ಮಾಲ್ಕಂನ ಪಿಂಡಾರಿ, ಎ ಮೆಮೋಯರ್ ಆಫ್ ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಇಂಡಿಯಾ ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ದಾಖಲಾಗಿದೆ. (ಪು.432)

ಮೇಲಿನ ವಿವರಗಳನ್ನು ನೋಡಿದಾಗ ಒಂದು ವಿಷಯ ಸ್ಪಷ್ಟ ವಾಗುತ್ತದೆ. ಅದು ಮರಾಠಾ ಪೇಶ್ವೆಗಳಿರಲಿ, ಹೈದರ್ ಟಿಪ್ಪೂ ಇರಲಿ, ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮತಧರ್ಮ ಎಂಬುದು ಮುಖ್ಯವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಶತ್ರುಗಳ ಸಂಹಾರವೇ ಮುಖ್ಯವಾಗಿತ್ತು. ಶತ್ರುಗಳ ಬಳಿ ಇದ್ದುದೆಲ್ಲವನ್ನು ಕೊಳ್ಳೆ ಹೊಡೆಯಬೇಕೆಂಬ ನೀತಿಯಿಂದಲೇ ಅಲ್ಲವೇ ಅದೇ ಮರಾಠಾ ಪೇಶ್ವೆಗಳು ಶೃಂಗೇರಿ ಶಾರದಾ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ಧ್ವಂಸಗೈದದ್ದು?
ಪೇಶ್ವೆಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಟಿಪ್ಪೂ ತನ್ನ ಸೈನ್ಯವನ್ನು ಶಿಸ್ತುಬದ್ಧವಾಗಿ ಕಟ್ಟಿದ್ದ. ಯಾವ ಕಾರಣಕ್ಕೂ ಹೆಣ್ಣು ಮಕ್ಕಳ ಮೇಲೆ ದೌರ್ಜನ್ಯ ನಡೆಸಕೂಡದು ಎಂಬ ನೀತಿ ಮಾಡಿದ್ದ. ಸೈನಿಕರಿಗೆ ಜಮೀನು ಹಂಚಿದ ಏಕೈಕ ರಾಜನಾಗಿ ಟಿಪ್ಪೂ ಕಂಗೊಳಿಸುತ್ತಾನೆ.

ಆದರೆ, ಟಿಪ್ಪೂ ಅಥವಾ ಪೇಶ್ವೆಗಳ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಇರದಿದ್ದ ಧರ್ಮ ರಾಜಕಾರಣ ಇಂದು ಬಂದಿದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಇವತ್ತಿನ ಧರ್ಮದ ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲೇ ಆ ಕಾಲವನ್ನೂ ನೋಡಲು ಹೋಗುವಾಗ ಟಿಪ್ಪೂವಿನ ಒಳ್ಳೆಯ ಅಂಶಗಳೂ ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ. ಹಾಗೆಯೇ ಪೇಶ್ವೆಗಳು ನಡೆಸಿದ ದಾಳಿಗಳು “ಜಿಹಾದಿ” ದಾಳಿಗಳಾಗಿ ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಟಿಪ್ಪೂ ನಡೆಸಿದ ದಾಳಿಗಳು ಹಾಗೆ ಕಾಣತೊಡಗುತ್ತವೆ… ನಾವು ನಮಗೆ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲದೇ ಇಬ್ಬಂದಿತನದಲ್ಲಿ ಸಿಲುಕುತ್ತೇವೆ…
ಹೀಗಾಗಿ ಚರಿತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಸಂಗತಿಗಳನ್ನು ನೋಡುವಾಗ ಮೊದಲು ಈ ಹಿಂದೂ- ಮುಸ್ಲಿಂ ಬೈನರಿ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಹೊರಬರುವುದು ಮಾತ್ರ ನಮ್ಮನ್ನು ಮನುಷ್ಯತ್ವದಲ್ಲಿ ಉಳಿಸಬಹುದು.

– ಹರ್ಷಕುಮಾರ್ ಕುಗ್ವೆ

Continue Reading

ಬಹಿರಂಗ

‘ಬಲಿ ಚಕ್ರವರ್ತಿ’ ಈ ನೆಲದ ಹೆಮ್ಮಯ ಸಾಂಸ್ಕ್ರತಿಕ ನಾಯಕ

Published

on

ಲಿ ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಈ ನೆಲದ ಮೂಲನಿವಾಸಿಗಳ ಹೆಮ್ಮೆಯ ರಾಜ . ಬಲಿ ಚಕ್ರವರ್ತಿಯ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ ಅತ್ಯಂತ ವಿಶಾಲವಾದ ಮತ್ತು ಸಮ್ರದ್ದಿಯಿಂದ ಕೊಡಿದ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವಾಗಿತ್ತು. ಬಲಿರಾಜ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ವಿಸ್ತರಣೆ ಕೇಳಿದರೆ ವಿಸ್ಮಯ ಎನಿಸುತ್ತದೆ . ಇಂದಿನ ಶ್ರಿಲಂಕಾದಲ್ಲಿನ ಕೆಲವು ದ್ವೀಪಗಳು ಸಹ ಇವನ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿದ್ದವು. ಮಲೇಷಿಯಾದಲ್ಲಿ ಸಹ ಇವನ ಆಳ್ವಿಕೆಗೆ ಒಳಪಟ್ಟ ಒಂದು ದ್ವೀಪ ಇತ್ತು ಇಂದಿಗೂ ಅದನ್ನು ‘ಬಾಲಿ’ ದ್ವೀಪ ಎಂದು ಕರೆಯುವರು.ಕರಾವಳಿ ಪ್ರದೇಶದಿಂದ ಹಿಡಿದು ದೂರದ ಪಶ್ಚಿಮ ಕೊಲ್ಲಾಪುರದವರಗೆ ಹರಡಿದ ಪ್ರದೇಶವೂ ಬಲಿರಾಜನ ಆಳ್ವಿಕೆಗೆ ಒಳಪಟ್ಟಿತ್ತು. ಇತನ ಆಡಳಿತ ಕೇಂದ್ರ ರತ್ನಗಿರಿ ಆಗಿತ್ತು. ಇಷ್ಟೆ ಅಲ್ಲ ಬಲಿರಾಜನು ದಕ್ಷಿಣ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲಿ ಆಳ್ವಿಕೆ ನೆಡೆಸುತ್ತಿದ್ದ.ಇಲ್ಲಿನ ಮೂಲನಿವಾಸಿಗಳನ್ನು ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯರು ಎಂದು ಮುಂದೆ ಅವರನ್ನು ಮರಾಠರು ಎಂದು ಕರೆದರು.

ಬಲಿ ಚಕ್ರವರ್ತಿ ತುಳಿತಕೊಳ್ಳಗಾದ ಮತ್ತು ದಮನಿತರ ಧ್ವನಿಯಾಗಿದ್ದ .‌ಈತ ಅಪ್ಪಟ ಸಂಗೀತ ಪ್ರೇಮಿಯಾಗಿದ್ದ ಮತ್ತು ‘ಮಲ್ಲಾರ’ ಎಂಬ ಹೊಸರಾಗ ಒಂದನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸಿದ್ದ ಮಿಯಾನ್ ಎಂಬ ಇನ್ನೊಬ್ಬ ಸಂಗೀತಕಾರ ಈ ಮಲ್ಲಾರ್ ರಾಗವನ್ನು ಲಯಬದ್ದವಾಗಿ ಸಂಯೋಜಿಸಿದ್ದ ಅದಕ್ಕೆ ‘ ಮಿಯಾನ್ ಮಲ್ಲಾರ್’ ರಾಗವಾಗಿ ಪ್ರಸಿದ್ದಿಗೆ ಬಂತು . ಅದರಂತೆ ಬಲಿಚಕ್ರವರ್ತಿ ತನ್ನ ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಸಮಯವನ್ನು ಕಾಶಿಯಲ್ಲಿ ಕಳೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಅಂತಹ ಸಂಧರ್ಭದಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಂದು ರಾಗವನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸಿದ್ದ ಅದು ಮುಂದೆ ಭೈರವ ರಾಗವೆಂದು ಪ್ರಸಿದ್ದಿಗೆ ಬಂತು. ತಾನ್ ಸೇನ್ ನಂತಹ ಸಂಗೀತ ದಿಗ್ಗಜಯ ಮನಸೂರೆಗೊಂಡ ರಾಗ ಭೈರವದ ಜನಕ ಬಲ ಚಕ್ರವರ್ತಿ. ಜೊತೆಗೆ “ಡಾರ್” ಎಂಬ ಸಂಗೀತದ ಉಪಕಣವನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದಿದ್ದು ಇದೆ ಬಲಿಮಹಾರಾಜ.

ಬಲಿ ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಈ ದೇಶದ ಮೂದಲ ಕ್ರಷಿಕ ಚಕ್ರವರ್ತಿ . ರೈತರ ಬಗ್ಗೆ ಅಪಾರ ಕಾಳಿಜಿ ಇದ್ದ ಈ ರಾಜ ರೈತರ ಕಷ್ಟ ,ಸುಖ, ದುಃಖಗಳನ್ನು ಆಲಿಸಲೆಂದೆ ಇಬ್ಬರು ಅಧಿಕಾರಿಗಳನ್ನು ನೇಮಿಸಿರುತ್ತಾನೆ ಅವರೆ ” ಮಹಾ -ಸುಭಾ” ಇವರು ತುಂಬಾ ಪ್ರಮಾಣಿಕರಾಗಿದ್ದು ರೈತಾಪಿ ವರ್ಗದ ಏಳಿಗೆಗಾಗಿ ತಮ್ನನ್ನೆ ತಾವು ಸಮರ್ಪಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು . ರೈತರು ಬೆಳೆದ ಬೆಳಗೆ ನೀಡಬಹುದಾದ ಎಲ್ಲ ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ಈ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಮೂಲಕ ಬಲಿಚಕ್ರವರ್ತಿ ಅದನ್ನು ಪೂರೈಸುತ್ತಿದ್ದ. ಆ ಅಧಿಕಾರಿಗಳುರೈತರ ಬಗೆಗಿನ ಕಾಳಜಿಯಿಂದಾಗಿ ರೈತವರ್ಗ ಅವರನ್ನು ಸ್ಮರಿಸದೆ ಇರಲಾರದು. ಇಂದಿಗೂ ಯಾವುದೆ ಕ್ರಷಿ ಚಟುವಟಿಕೆ ಇರಲಿ ಅದನ್ನು ಆರಂಭಿಸುವಾಗ ,ಕಣ( ರಾಶಿ) ಮಾಡುವಾಗ ಸಸಿ ನೆಡುವುವಾಗ ಹೊಲದ ಬದುವಿನ ಮೇಲೆ ಮತ್ತು ರಾಶಿಯ ಮುಂದೆ ಎರಡು ಕಲ್ಲುಗಳನ್ನು ಇಟ್ಟು ಅದಕ್ಕೆ ಸುಣ್ಣ ಬಳಿದ ಪೂಜಿಸುವುದು ಇಂದಿಗೂ ವಾಡಿಕೆ ಇದೆ ಆ ಎರಡು ಕಲ್ಲುಗಳೆ “ಮಹಾ- ಸುಭಾ” ಪ್ರತೀಕವೆಂದು ತಿಳಿದು ಇಂದಿಗೂ ಪೂಜೆ ಸಲ್ಲಿಸುವುದು ರೈತಾಪಿವರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡು ಬರುತ್ತೆ. ಹಾಗಾಗಿ ರೈತವರ್ಗವು ಬಲಿಚಕ್ರವರ್ತಿ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ನೆಮ್ಮದಿಯಿಂದ ಇತ್ತು. ಇಷ್ಟೆ ಅಲ್ಲದೆ ಅನೇಕ ವಿದ್ವಾಂಸರು ಬಲಿರಾಜನ ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಬಂದು ಅಧ್ಯಯನ ನೆಡೆಸಿದರು. ದಶರಥನ ತಂದೆ ಅಜಪಾಲನಿಗಿಂತಲೂ ಮತ್ತು ಆ ಕಾಲದ ಎಲ್ಲಾ ರಾಜರುಗಳಿಗಿಂತ ವಿಸ್ತಾರ ಮತ್ತು ಸಮ್ರದ್ದಿಯಾದ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ ಬಲಿ ಚಕ್ರವರ್ತಿಯದು ಆಗಿತ್ತು.

ಹೀಗೆ ಸಮ್ರದ್ದಿಯಿಂದ ಸುಖದಿಂದ ಆ ಸಾಮ್ರಜ್ಯದ ಆಡಳಿತವನ್ನು ಸಹಿಸದ ವಿಪ್ರ ವಾಮನ ತನ್ನ ಸೈನ್ಯದೊಂದಿಗೆ ಬಲಿಯ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ಮಾಡಿದ . ಆಗ ವಾಮನ ಸೈನ್ಯವನ್ನು ಹಿಮ್ಮೆಟ್ಟಿಸುವುದು ಅನಿವಾರ್ಯವೆ ಆಯಿತು . ಬಲಿ ಚಕ್ರವರ್ತಿಯ ಸೈನ್ಯ ಪ್ರತಿದಿನವು ವಾಮನ ಸೈನ್ಯದೊಂದಿಗೆ ಸೆಣಸಾಡಿತು.’ಭಾದ್ರಪದ ದ್ವೀತಿಯ ಪಕ್ಷದಂದು ಸೂರ್ಯಾಸ್ತದ ನಂತರ ಯುದ್ದ ನಿಲ್ಲಿಸಿ ಎರಡು ಪಾಳೆಯ ಸೈನ್ಯಗಳೂ ವಿಶ್ರಾಂತಿಗೆಂದು ತಮ್ಮ ಡೇರೆಗಳಿಗೆ ತರೆಳಿದರು . ತಮ್ಮ ಪಾಳೆಯಗಳಲ್ಲಿ ಯುದ್ದದಲ್ಲಿ ಮಡಿದವರ ತ್ಯಾಗ ಬಲಿದಾನಗಳನ್ನು ಸ್ಮರೀಸಲಾಯಿತು.ಅದನ್ನು ಇಂದಿಗೂ ಭಾದೃಪದ ದ್ವೀತಿಯ ಪಕ್ಷದಂದು ಮನೆಯಲ್ಲಿ ತೀರಿಹೋದ ಹಿರಿಯರ ಸ್ಮರಣಗೆ ವಾರ್ಷಿಕ ತಿಥಿ ಅಥವಾ ವರ್ಷಾಂತಿಕ ಶ್ರಾದ್ದ ಮಾಡುವುದು ಇಂದಿಗೂ ವಾಡಿಕೆಯಲ್ಲಿದೆ.ಹೀಗೆ ಸತತ ಎಂಟು ದಿನಗಳಕಾಲ ಯುದ್ದದಲ್ಲಿ ವೀರಬಾಹುವಿನಂತೆ ಹೋರಾಡಿದ ಬಲಿ ಎಂಟನೆ ದಿನಕ್ಕೆ ಯುದ್ದ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿಯೆ ವೀರಮರಣವನ್ನುಪ್ಪುತ್ತಾನೆ .

ಹೀಗೆ ವೀರ ಮರಣವನ್ನು ಅಪ್ಪಿದ ಬಲಿಯ ಬರುವಿಕೆಗಾಗಿ ಮತ್ತು ಯುದ್ದದಲ್ಲಿ ಅಳಿದುಳಿದ ಬಾಣಸುರನ ಸೈನ್ಯವು ಅಶ್ವಿನಿ ಮಾಸದ ಹತ್ತನೆ ದಿನದಂದು ತಾಯಿನಾಡಿಗೆ ಮರಳಿತು. ಜನರಿಂದ ಜನರಿಗೆ ಹ್ರದಯದಿಂದ ಹ್ರದಯಕ್ಕೆ ಸುಖ ಸಮ್ರದ್ದಿಯನ್ನು ತರಲಿಕಕ್ಕೆಗೋಸ್ಕರ ಬಲಿ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಹುಟ್ಟಿ ಬರಲಿ ಎಂದು ಹಾರೈಸಿ ಸ್ತ್ರಿಯರು ಆರತಿ ಎತ್ತಿ ಶುಭಹಾರೈಸುತ್ತಾರೆ. ಇಂದಿಗೂ ಬಲಿಪಾಡ್ಯದಂದು ಸ್ತ್ರಿಯರು ತಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಎರಡು ದೀಪಗಳ ಬೆಳಕಿನಲ್ಲಿ ಆರತಿ ಎತ್ತಿ ಮನು ಆಡಳಿತಕೊನೆಗೊಂಡು ಬಲಿ ಆಡಳಿತ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಬರಲಿ ಎನ್ನುವ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ದೀಪಾವಳಿಯ ಬಲಿಪಾಡ್ಯದಂದು ಆರತಿ ಎತ್ತಿ ಶುಭಹಾರೈಸುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಮುಂದೆ ಪುರೋಹಿತ ಶಾಹಿಗಳು ಇದರ ಆಚರಣೆಯ ಅರ್ಥವನ್ನೆ ಬದಲಾಯಿಸಿ ಬಿಟ್ಟರು.

Continue Reading

ಬಹಿರಂಗ

ಬೆತ್ತಲೆ ಸೇವೆ ವಿರೋಧಿಸಿದ ಆ ದಿನಗಳು

Published

on

ಲೇಖನಗಳ ಸಂಗ್ರಹ : ಶಿವಾನಂದ‌ ಕುಗ್ವೆ

20-03-1986 ರಂದು ಶಿವಮೊಗ್ಗ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಸೊರಬ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಚಂದ್ರಗುತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ‘ಬೆತ್ತಲೆ ಸೇವೆ ವಿರೋಧಿಸಿದ ಡಿಎಸ್ ಎಸ್ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರ ಮೇಲೆ ಭಕ್ತರು ಹಲ್ಲೆ ನಡೆಸಿದರು. ರಕ್ಷಣೆಗೆ ಬಂದಿದ್ದ ಮಹಿಳಾ ಪೋಲೀಸರನ್ನೂ ಬೆತ್ತೆಲೆಗೊಳಿಸಿದ್ದರು. ಭಕ್ತರನ್ನು ಹುರಿದುಂಬಿಸಿ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರ ಮೇಲೆ ಹಲ್ಲೆ ನಡೆಸಲಾಯಿತು. ನೂರಾರು ಕಾರ್ಯಕರ್ತರು ಅಂದು ಭಕ್ತರ ಆಕ್ರೋಶದಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಂಡು ಜೀವ ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದೇ ಹೆಚ್ಚು. ಅಂದು ಪೆಟ್ಟು ತಿಂದವರು ಇಂದೂ ಅನೇಕರಿದ್ದಾರೆ.

ಅಂದಿನ ಗಲಭೆಗೆ ಕಾರಣಕರ್ತರಾಗಿದ್ದವರು

  • 1. ಚಂದ್ರಗುತ್ತಿ ರೇಣುಕಾಂಬ ಧರ್ಮದತ್ತಿ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಸದಸ್ಯರು (ಇವರ ಲಾಭದ ಮೂಲ ಬೆತ್ತಲೆ ಸೇವೆ ಜಾತ್ರೆಯಾಗಿತ್ತು)
  • 2. ಜೋಗಮ್ಮಗಳು (ಇವರ ಹೊಟ್ಟೆಪಾಡು ಜಾತ್ರೆಯ ಮೇಲೆ ನಿಂತಿತ್ತು)
  • 3. ವಿಶ್ವ ಹಿಂದೂ ಪರಿಷತ್ತು (ತಳ ಸಮುದಾಯಗಳು ಘನತೆಯಿಂದ ಬದುಕಬಾರದು ಎಂಬುದೇ ಇವರ ಅಜೆಂಡಾ)

ಅಂದು ಹೋರಾಟದ ಮುಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ಬಿ.ಕೃಷ್ಣಪ್ಪ ‘ಬೆತ್ತಲೆ ಸೇವೆಗೆ ಜಯವಾಗಲಿ‘ ಎಂದು ಮೈಕ್ ಹಿಡಿದು ಕೂಗುತ್ತಿದ್ದ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಹಿಡಿದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ವಿಚಾರಿಸಿದಾಗ ಅವನು ತನ್ನ ಹೆಸರು ಕೃಷ್ಣರಾವ್, ತಾನು ಸಾಗರದ ವಿಶ್ವ ಹಿಂದೂ ಪರಿಷತ್ತಿನ ಸದಸ್ಯ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ಎಬಿವಿಪಿಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷನಾಗಿದ್ದ ಪಿ.ವಿ.ಕೃಷ್ಣಭಟ್ ಎಂಬಾತ ಕೂಡಾ ಭಕ್ತರನ್ನು ಹೋರಾಟಗಾರರ ವಿರುದ್ಧ ಎತ್ತಿ ಕಟ್ಟುವ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ. ಹೋರಾಟದಿಂದಾಗಿ ಬೆತ್ತಲೆ ಸೇವೆ ನಿಷೇಧಗೊಂಡಿತು. ಇಂದು ನನ್ನ ಸಮುದಾಯದ ಹಾಗೂ ಸಾಗರ, ಸೊರಬ ಶಿಕಾರಿಪುರ ಮುಂತಾದ ಕಡೆಗಳ ತಳ ಸಮುದಾಯಗಳ ಸಾವಿರಾರು ಹೆಣ್ಮಕ್ಕಳ ಮಾನ ಉಳಿಯಿತು. ಸಮಾಜದ ಮೇಲ್ವರ್ಗದ ಜನರೆದುರು ಬೆತ್ತಲೆ ಯಾಗಿ ಅವರ ವಿಕೃತ ಖುಷಿಗೆ ಈಡಾಗುವುದು ತಪ್ಪಿತು. ಬೆತ್ತಲೆ ಸೇವೆ ಸಂಪ್ರದಾಯವಲ್ಲವೇ, ಪರಂಪರೆ ಅಲ್ಲವೇ? ಖಂಡಿತಾ ಹೌದು. ಅದನ್ನು ಹುಟ್ಟು ಹಾಕಿದವರೂ ವೈದಿಕರೇನೂ ಆಗಿರಲಿಕ್ಕಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಆಧುನಿಕ ಕಾಲಘಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಇದೇ ಸಂಪ್ರದಾಯ, ಪರಂಪರೆ ನಮ್ಮ ಹೆಣ್ಮಕ್ಕಳ ಘನತೆಗೆ ಕುತ್ತು ತಂದಾಗ ಅದನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಲೇಬೇಕಾಯಿತು.

ಅಂದ ಹಾಗೆ ಬೆತ್ತಲೆ ಸೇವೆ ಪದ್ಧತಿಯ ವಿರುದ್ಧ ಮೊದಲು ಜನಜಾಗೃತಿ ನಡೆಸಿ, ನಂತರ ಅದನ್ನು ಬಿ.ಕೃಷ್ಣಪ್ಪನವರ ಗಮನಕ್ಕೆ ತಂದಿದ್ದು ಅಂದರೆ ಸಾಗರದ ಡಿಎಸ್ ಎಸ್ ಸಂಚಾಲಕರಾಗಿದ್ದ ಶಿವಾನಂದ ಕುಗ್ವೆ. ಅವರು ನನ್ನ ಅಪ್ಪ ಎನ್ನುವುದು ನನಗೆ ಹೆಮ್ಮೆ. ನಮ್ಮ ಊರಿನ ಹಾಗೂ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಅನೇಕ ಹೆಣ್ಣು ಮಕ್ಕಳು ಜೋಗತಿಯರಿಂದ ಬ್ರೈನ್ ವಾಶ್ ಆಗಿ ತಾವೂ ಜೋಗತಿಯರಾಗಿ ತಿರುಗತೊಡಗಿದಾಗ, ಹಾಗೂ ಅನೇಕ ದಲಿತ ಶೂದ್ರ ಹೆಣ್ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಸ್ವಂತ ತಂದೆ ತಾಯಿಗಳೇ ಬಸವಿಯರಾಗಿ ಮಾಡುವ, ಬೆತ್ತಲೆ ಪೂಜೆ ಮಾಡಲು ಒತ್ತಾಯ ಮಾಡತೊಡಗಿದ್ದನ್ನು ಕಂಡು ಸಾಗರದ ಡಿಎಸ್ ಎಸ್ ಘಟಕ ಹಳ್ಳಿಗಳಲ್ಲಿ ವೈಚಾರಿಕ ಜಾಗೃತಿ ಅಭಿಯಾನ ನಡೆಸಿತ್ತು. ನಂತರ ಶಿವಮೊಗ್ಗದ ಡಿಎಸ್ ಎಸ್ ಮುಖಂಡರಾಗಿದ್ದ ರಾಚಪ್ಪ ಅವರೂ ಜೊತೆಯಾದರು.ಮುಂದೆ ಕೃಷ್ಣಪ್ಪನವರ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯ ಮಟ್ಟದ ಚಳುವಳಿ ನಡೆದಿದ್ದು, ಅದಕ್ಕೆ ಕೆಲವರು ಹಲವರು ಬೆಂಬಲಿಸಿದ್ದು, ಕೆಲವರು ತಟಸ್ಥ ನೀತಿ ಅನುಸರಿಸಿದ್ದು, ಅನಂತ ಮೂರ್ತಿಯಂತವರು ಸಹ ಬೆತ್ತಲೆ ಸೇವೆಗೆ ವಿರೋಧ ಏಕೆ ಕೂಡದು ಎಂದೆಲ್ಲಾ ಬರೆದಿದ್ದು ಈಗ ಇತಿಹಾಸ.

ಶಬರಿ ಮಲೆಯಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರ ಘನತೆಯನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವ ಒಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ತೀರ್ಪಿಗೆ ಬರುತ್ತಿರುವ ನಾಯರ್ ಗಳ ಹಾಗೂ ಸಂಘ ಪರಿವಾರದ ಕುಮ್ಮಕ್ಕಿನ ವಿರೋಧ ನೋಡಿದಾಗ ಮೇಲಿನ ವಿಷಯ ಪ್ರಸ್ತುತ ಎನಿಸಿ ಬರೆದೆ.

ಹರ್ಷಕುಮಾರ್ ಕುಗ್ವೆ
ಪತ್ರಕರ್ತರು
ಉಡುಪಿ

Continue Reading
Advertisement

Trending